Wat is yogatherapie? En wat kan het je leren over luisteren naar je lichaam

Klinkt dit je bekend in de oren? Je schouders zitten vast, terwijl je nauwelijks zwaar werk doet. Of misschien loop je al maanden rond met dezelfde klacht die telkens weer terugkomt. Een stijve nek, onrust, hoofdpijn of moeite met ontspannen.

Vaak zoeken we naar manieren om zulke klachten te verhelpen. We nemen meer rust, proberen gezonder te leven of zoeken een behandeling die de pijn vermindert.

Maar soms ligt de belangrijkste vraag ergens anders:

Wat probeert je lichaam eigenlijk te vertellen?

Dat is precies de vraag die wordt gesteld bij yogatherapie. Misschien heb je vaker gehoord dat yoga kan helpen bij bepaalde klachten. En dat klopt. Maar yogatherapie gaat verder dan dagelijks een uurtje yogales. 

Wat is yogatherapie precies? Hoe werkt het en waarom ervaren veel mensen het als een ontbrekend puzzelstukje op weg naar meer balans en welzijn?

Je lichaam praat de hele dag tegen je

Ons lichaam communiceert voortdurend. Via spanning, je ademhaling en je energieniveau bijvoorbeeld. En dat kunnen belangrijke signalen zijn als er iets uit balans is geraakt en dat letterlijk je aandacht vraagt. 

Toch hebben veel van ons geleerd om vooral te luisteren naar ons hoofd. We analyseren, plannen, relativeren en lossen problemen op. En wanneer we ergens last van hebben, zoals een stijve nek, dan willen we daar het liefst zo snel mogelijk vanaf. 

Logisch ook. Maar ondertussen worden de signalen van ons lichaam gemakkelijk naar de achtergrond geschoven. Tot ze steeds moeilijker te negeren zijn.

Misschien herken je dat je adem hoog zit tijdens drukke periodes. Dat je schouders zich automatisch aanspannen wanneer je veel verantwoordelijkheid draagt. Of dat je lichaam om rust vraagt terwijl je agenda zegt dat je nog even door moet.

Yogatherapie begint met het opnieuw leren herkennen van die signalen.

Wat is yogatherapie?

Het woord zegt het al. Yogatherapie gebruikt de wijsheid en technieken van yoga om lichaam en geest te ondersteunen bij lichamelijke, mentale en emotionele klachten.

Waar je dagelijkse yogales je waarschijnlijk helpt om sterker, flexibeler of rustiger in je hoofd te voelen; gaat yogatherapie nog een stapje verder. Een yogatherapeut bekijkt namelijk het hele plaatje om je lichaam en geest weer in balans te brengen.   

Mariken Hogenhout is mede-eigenaar van De Nieuwe Yogaschool en vakdocent in de basisopleiding yogatherapie. Mariken: 

“Een yogatherapeut kijkt niet alleen naar een klacht of symptoom, maar naar het geheel. Hoe slaap je? Hoe ga je om met stress? Hoe voelt je energie gedurende de dag? Wat vertelt je lichaam? 

Veel fysieke en mentale klachten zijn namelijk signalen van een lichaam dat uit balans is geraakt. Door opnieuw te leren luisteren naar die signalen ontstaat ruimte voor herstel en kunnen we het zelfhelend vermogen van het lichaam ondersteunen.”

Vervolgens gebruikt een yogatherapeut een combinatie van verschillende technieken om de balans te helpen herstellen. Zo is elke sessie een verschillende combinatie van yogahoudingen, ademhalingsoefeningen, meditatie, ontspanningstechnieken en leefstijl- of bewustzijnsoefeningen; afhankelijk van wat het lichaam nodig heeft.

Waar wordt yogatherapie voor gebruikt?

Maar waar wordt yogatherapie eigenlijk voor gebruikt? Volgens Mariken kan yogatherapie ingezet worden voor een enorme reeks aan fysieke of mentale klachten. Het kan een hele waardevolle aanvulling zijn naast reguliere behandelingen. Bijvoorbeeld bij klachten als:

• Stress en burn-out
• Angstklachten
• Slaapproblemen
• Chronische pijn
• Vermoeidheid
• Ademhalingsproblemen
• Herstel na ziekte
• Spanningsgerelateerde klachten

Mariken: “Voor veel mensen is yogatherapie het ontbrekende puzzelstukje op weg naar balans. Dat komt doordat we kijken naar wat het lichaam eigenlijk probeert te vertellen. Twee mensen kunnen bijvoorbeeld allebei last hebben van onrust, slecht slapen of gespannen schouders, terwijl de oorzaak verschilt. 

Bij de één speelt werkstress een belangrijke rol. Bij de ander blijkt het zenuwstelsel voortdurend op scherp te staan als gevolg van een gebeurtenis die nooit volledig verwerkt is. De klacht lijkt hetzelfde, maar de weg naar herstel kan heel verschillend zijn.”

Leren luisteren naar je lichaam

Yogatherapie kan ons dus leren dat ons lichaam geen machine is die af en toe gerepareerd moet worden. Maar een intelligent systeem dat voortdurend informatie geeft over hoe het met ons gaat.

Wanneer we leren luisteren naar die signalen, ontstaat er vaak meer begrip voor onszelf. We herkennen eerder wanneer we onze grenzen overschrijden. We worden ons bewuster van patronen die energie kosten. En we leren beter voelen wat we nodig hebben om in balans te blijven.

Volgens Mariken ontdekken steeds meer mensen de therapeutische kant van yoga. Mariken: “Dat zien we ook terug in onze opleiding yogatherapie. Daar ontvangen we niet alleen mensen die willen leren hoe ze de kracht van yogatherapeutisch werken kunnen delen met anderen. Een groot gedeelte van onze studenten wil vooral zelf leren hoe ze meer in balans kunnen leven of zijn zelf herstellende van een bepaalde gebeurtenis.”

Een eenvoudige yogatherapie-oefening om bij jezelf in te checken

Als je gedurende de dag vaker bij jezelf incheckt, zul je merken dat je steeds beter begrijpt wat je lichaam je probeert te vertellen. 

Sluit tijdens je werk bijvoorbeeld 5 minuten je laptop en neem een moment om comfortabel te zitten of liggen. Je hoeft niets te veranderen of op te lossen.

Breng je aandacht eerst naar je ademhaling. Merk simpelweg op hoe je ademt. Is je adem diep of juist oppervlakkig? Rustig of gehaast?

Verplaats vervolgens je aandacht naar je lichaam en stel jezelf drie vragen:

• Waar voel ik op dit moment spanning?
• Waar voel ik juist ruimte of ontspanning?
• Wat heeft mijn lichaam vandaag nodig?

Probeer niet direct een antwoord te bedenken. Merk simpelweg op wat er in je opkomt.

Misschien is het behoefte aan rust. Misschien aan beweging. Misschien aan een grens die je mag aangeven of een gesprek dat gevoerd wil worden.

Binnen yogatherapie begint verandering vaak niet met het vinden van een oplossing, maar met het ontwikkelen van bewustzijn. Door regelmatig op deze manier bij jezelf in te checken, leer je de signalen van je lichaam beter herkennen voordat ze uitgroeien tot klachten.

Misschien ontdek je dan dat de antwoorden waar je naar zoekt veel dichterbij zijn dan je denkt.