Zijn augurken gezond? De eerlijke waarheid over je favoriete zure snack

Ik ben zo iemand die de pot augurken leeg vist terwijl de borrelplank nog niet eens op tafel staat. Knapperig, zuur, een tikje zoet: heerlijk. Maar zijn augurken gezond, of is dat zure hapje stiekem een zoutbom? Ik zocht het voor je uit. Het antwoord: het hangt af van welke augurk je kiest en hoeveel je ervan eet.

Wat is een augurk eigenlijk?

Veel mensen denken dat een augurk gewoon een kleine komkommer is. Dat klopt half. Augurken en komkommers zijn familie van elkaar (allebei Cucumis sativus), maar voor augurken wordt een speciaal ras gebruikt. Die vruchtjes blijven kleiner, hebben een stevigere, bobbelige schil en worden jong geplukt. Vers kom je ze bijna nooit tegen in de winkel. Ze worden vrijwel altijd ingelegd.

Er zijn grofweg twee manieren om dat te doen:

• Inleggen in azijn. Zo worden de meeste augurken uit de supermarkt gemaakt, vaak met suiker, zout en kruiden zoals dille en mosterdzaad. Dit zijn de bekende zoetzure en zure augurken.
• Fermenteren in pekel. De augurken liggen in zout water, waar melkzuurbacteriën hun werk doen. Zo krijg je de echte, licht troebele gefermenteerde augurk, zoals je die kent uit de Oost-Europese en Joodse keuken.

Is augurk gezond? Dit zit erin

Het goede nieuws eerst: augurken bevatten bijna geen calorieën. Een zoetzure augurk uit de pot heeft zo’n 30 kcal per 100 gram, zure augurken zitten rond de 15 kcal. Per augurk heb je het dus over een paar calorieën. Vet zit er helemaal niet in, en je krijgt er nog wat vezels en een beetje vitamine K bij.

Dan het minder leuke nieuws: zout. Op het etiket van een gewone pot zoetzure augurken staat ongeveer 1,6 gram zout per 100 gram. Volwassenen mogen volgens het Voedingscentrum maximaal 6 gram zout per dag binnenkrijgen, en dan tel je ook je brood, kaas en avondeten mee. Een handvol augurken van samen 100 gram is dus al ruim een kwart van je dagelijkse portie.

Daarom staan augurken ook niet in de Schijf van Vijf. Dat betekent niet dat ze verboden zijn, maar wel dat het een product is om met mate van te genieten.

Zijn zoetzure augurken gezond?

Zoetzure augurken zijn de populairste variant in Nederland, maar ook de minst gunstige. Naast zout krijgen ze suiker mee in de pot: ongeveer 5 gram per 100 gram. Dat is niet schrikbarend veel, maar wel toegevoegde suiker die je eigenlijk niet nodig hebt.

Zure augurken bevatten meestal geen suiker en zijn daardoor iets beter. Wil je de gezondste keuze uit het supermarktschap? Kijk dan naar natriumarme augurken. Die worden ingelegd zonder toegevoegd zout en vaak ook zonder suiker. Ze smaken wat milder, maar je kunt er met een geruster gevoel een paar extra van eten.

Welke augurken zijn gezond en welke minder?

• Natriumarm: weinig zout en weinig calorieën, de beste dagelijkse keuze.
• Gefermenteerd: wel zout, maar met levende melkzuurbacteriën (zie hieronder).
• Zuur: geen suiker, wel veel zout.
• Zoetzuur: zout én suiker, lekker maar het minst gezond.

Mijn tip: draai de pot om en kijk naar het zoutgehalte per 100 gram. Daar zitten tussen merken flinke verschillen in.

Zijn gefermenteerde augurken gezond voor je darmen?

Gefermenteerde augurken krijgen de laatste jaren veel aandacht, en niet voor niets. Door het fermenteren ontstaan melkzuurbacteriën, dezelfde soort goede bacteriën die je in zuurkool en kimchi vindt. Die kunnen bijdragen aan een gevarieerde darmflora.

Belangrijk om te weten: augurken uit een glazen pot in het gewone schap zijn bijna altijd in azijn ingelegd en gepasteuriseerd. Daar leven geen bacteriën meer in. Echte gefermenteerde augurken vind je vaak in de koeling, bij een toko, een delicatessenzaak of een Oost-Europese supermarkt. Op het etiket staat dan iets als “gefermenteerd”, “lacto” of “ongepasteuriseerd”. Je kunt ze ook prima zelf maken met komkommertjes, zout, water en dille.

Wat doen augurken met je lichaam?

Op internet lees je de gekste claims over augurken. Wat klopt er van?

• Vochtbalans: door het zout houd je na een flinke portie augurken wat meer vocht vast. Heb je weleens dat je ringen strakker zitten na een zoute avond? Dat is dit effect.
• Bloeddruk: structureel veel zout eten kan je bloeddruk verhogen. Heb je al een hoge bloeddruk of moet je zoutarm eten, kies dan voor natriumarme augurken of laat ze vaker staan.
• Spierkrampen: sporters zweren bij een slokje augurkennat tegen kramp. Er is een klein onderzoek dat erop wijst dat dit kramp sneller kan laten verdwijnen, maar hard bewijs is er nog niet.
• Kater: augurken voorkomen geen kater en breken geen alcohol af. Een zout hapje kan wel prettig voelen na een avondje uit.

Bij voedingshypes loont het altijd om verder te kijken dan de koppen. Dat geldt voor augurken, maar ook voor trendy producten. Ben je daar benieuwd naar, lees dan ook eens waar is matcha goed voor.

Zijn augurken gezond als je wilt afvallen?

Augurken zijn een prima snack als je op je gewicht let. Ze geven veel smaak en knapperigheid voor heel weinig calorieën, zeker vergeleken met chips of nootjes op de borrel. Het zuur maakt bovendien dat je langzamer eet.

Een kanttekening: door het zout kun je wat vocht vasthouden, waardoor de weegschaal soms tijdelijk hoger uitvalt. Dat is geen vet, maar wel iets om rekening mee te houden. Kies voor afvallen dus vooral de natriumarme variant.

Wat is gezonder: komkommer of augurk?

Hier is het antwoord simpel: de komkommer wint. Een verse komkommer bevat geen toegevoegd zout of suiker en bestaat voor zo’n 95 procent uit water. Je kunt er zoveel van eten als je wilt. Een augurk is eigenlijk een komkommer met een smaakmaker erbij, en die smaakmaker is precies wat hem minder gezond maakt.

Zin in iets zuurs zonder al dat zout? Maak dan snel-zure komkommer: dunne plakjes komkommer met een scheutje azijn, een snufje suiker, peper en verse dille. Na een halfuurtje in de koelkast heb je een frisse salade die naar augurk smaakt.

Hoeveel augurken mag je per dag eten?

Een officieel maximum is er niet. Het draait om je totale zoutinname. Als richtlijn: twee tot drie augurken per dag past prima in een gezond eetpatroon, vooral als je de rest van de dag niet heel zout eet. Kies je voor natriumarme augurken, dan mag het er gerust wat meer zijn.

Voor kinderen geldt hetzelfde, maar dan in het klein. Hun maximum aan zout ligt lager dan dat van volwassenen, dus een augurkje op het broodje is prima, de halve pot leegeten niet.

Veelgestelde vragen over augurken

Is het gezond om elke dag augurken te eten?

Een paar augurken per dag kan prima, zolang je in de gaten houdt hoeveel zout je verder eet. Natriumarme augurken zijn voor dagelijks gebruik de beste keuze.

Is een augurk groente of fruit?

Botanisch gezien is een augurk een vrucht, net als de komkommer en de tomaat. In de keuken behandelen we hem als groente.

Telt een augurk mee als groente?

Niet echt. Door het zout en de kleine portie vervangt een augurk geen echte groente. Zie het als smaakmaker, niet als je dagelijkse 250 gram.

Kun je augurkennat drinken?

Dat kan, maar het nat is vooral zout en azijn. Een slokje na het sporten kan geen kwaad, maar maak er geen dagelijkse gewoonte van.