Hamerduim: waarom sommige mensen die korte, brede duim hebben

Kijk eens goed naar je duimen. Is er eentje (of zijn ze allebei) opvallend kort en breed, met een nagel die meer vierkant dan ovaal is? Dan heb je misschien een hamerduim. Klinkt als iets wat je overhoudt aan een klusmiddag, maar dat is het niet. Je wordt ermee geboren, en je bent echt niet de enige. Wat een hamerduim precies is, hoe het komt en of je er iets mee moet: je leest het hier.

Wat is een hamerduim?

Een hamerduim is een aangeboren, erfelijke variatie van de duim. Het laatste kootje (het topje met de nagel) is korter en breder dan gemiddeld. In de medische wereld heet het brachydactylie type D. Brachydactylie betekent letterlijk ‘korte vingers’, en type D is de variant waarbij alleen de duim anders is.

Het is geen ziekte en ook geen blessure. Je duim werkt gewoon zoals hij hoort te werken: grijpen, typen, appen, alles gaat prima. Het is vooral een uiterlijk kenmerk, net zoals sproeten of een kuiltje in je kin.

Hoe herken je een hamerduim?

De kenmerken zijn vrij duidelijk als je weet waar je op moet letten:

• Het bovenste kootje van de duim is korter, vaak zo’n twee derde van een ‘gewone’ duim.
• De duimtop is breder en ronder.
• De nagel is kort en breed, en lijkt daardoor bijna vierkant.
• Het kan bij één duim voorkomen of bij allebei.

Twijfel je? Leg je duimen naast elkaar of naast die van iemand anders. Het verschil zie je dan meestal meteen.

Hoe komt een hamerduim? De oorzaak

De oorzaak van een hamerduim zit in je genen. Het groeischijfje in het laatste kootje van de duim sluit bij mensen met deze eigenschap eerder dan normaal. Daardoor groeit dat kootje minder lang door. De aandoening wordt in verband gebracht met het HOXD13-gen, een gen dat een rol speelt bij de vorming van vingers en tenen.

Erfelijk: zit het in de familie?

Vaak wel. Een hamerduim erft autosomaal dominant over. Dat klinkt ingewikkeld, maar het betekent simpelweg dat je maar één ouder met de aanleg nodig hebt om hem zelf ook te kunnen krijgen. De kans per kind is dan ongeveer de helft, al krijgt niet iedereen met de aanleg ook echt een zichtbare hamerduim. Kijk dus maar eens rond op de volgende verjaardag: grote kans dat een ouder, opa of tante dezelfde duim heeft.

Hoe vaak het voorkomt, verschilt per land en per onderzoek. Naar schatting heeft zo’n 1 tot 2 procent van de mensen een hamerduim. Het is daarmee de meest voorkomende vorm van brachydactylie.

Bij baby’s en kinderen

Omdat het om de groei van het bot gaat, is een hamerduim bij een baby nog niet altijd goed te zien. Pas als de handjes groeien, valt het vaak op. Leuk weetje: maak je met je kinderen een handafdruk als je zoutdeeg maken op de planning hebt staan, dan zie je de vorm van de duimpjes ineens heel duidelijk terug. Maak je je zorgen over de handjes van je kind? Bespreek het gerust met het consultatiebureau of de huisarts.

Andere namen: van knuppelduim tot moordenaarsduim

De hamerduim heeft een hoop bijnamen. In het Nederlands hoor je ook wel knuppelduim of teenduim, omdat de duim een beetje op een grote teen lijkt. In het Engels heet hij onder meer ‘clubbed thumb’, ‘stub thumb’ en, nogal dramatisch, ‘murderer’s thumb’. Die laatste naam komt uit oud bijgeloof en zegt natuurlijk helemaal niets over je karakter. Zoek je op ‘hamerduim betekenis’, dan is dit het antwoord: het is gewoon een naam voor de vorm van je duim, meer niet.

Is een hamerduim erg?

Nee. Een hamerduim doet geen pijn, gaat niet over in iets anders en heeft geen invloed op je gezondheid. Je kunt er alles mee wat je met een andere duim ook kunt. Sommige mensen vinden het uiterlijk lastig, bijvoorbeeld als ze hun nagels laten doen of ringen dragen. Dat gevoel is heel begrijpelijk, maar medisch gezien is er niets aan de hand.

Niet verwarren met een hamervinger

Een hamerduim is iets heel anders dan een hamervinger (of mallet finger). Bij een hamervinger is de strekpees van het topje van je vinger of duim gescheurd, bijvoorbeeld door een bal of een harde stoot. Het topje hangt dan naar beneden en je kunt het niet meer zelf strekken. Dat is wel een blessure, en daar moet je snel mee naar de huisarts, omdat het vaak behandeld wordt met een spalk. Een hamerduim heb je je hele leven al; een hamervinger ontstaat plotseling.

Hoe kom je van een hamerduim af?

Eerlijk antwoord: eigenlijk niet, en dat hoeft ook niet. Een behandeling voor een hamerduim is medisch niet nodig. Een operatie om de vorm te veranderen is in theorie mogelijk, maar dat is een ingrijpende cosmetische ingreep die artsen zelden adviseren voor iets wat geen klachten geeft.

Wil je de duim wat minder laten opvallen? Dan kun je met een paar simpele trucjes spelen:

• Laat je nagel iets langer groeien en vijl hem ovaal of amandelvormig. Dat maakt de nagel optisch smaller.
• Kies voor een nude of lichte nagellak in plaats van een felle kleur.
• Laat bij de nagelstylist de zijkanten van de nagel iets smaller lakken, dan oogt de nagel slanker.

Of je omarmt hem gewoon. Het is tenslotte een stukje van je familie dat je met je meedraagt.

Bekende mensen met een hamerduim

Je bent in goed gezelschap. Het bekendste voorbeeld is actrice Megan Fox, die er zelf openlijk over heeft gepraat en grapte dat haar duim op een teen lijkt. Dat ze er toch gewoon mee op de rode loper staat, laat wel zien dat het helemaal niets afdoet aan je uitstraling.

Wat betekent een kromme duim?

Een kromme duim is weer iets anders. Veel mensen kunnen het topje van hun duim ver naar achteren buigen. Dat heet ook wel een liftersduim en is net als een hamerduim een onschuldige, erfelijke eigenschap. Wordt je duim pas later in je leven krom, of heb je pijn in je duim en handpalm? Dan kan er iets anders spelen, bijvoorbeeld een peesontsteking, een triggerduim of slijtage van het duimgewricht. Laat dat altijd even checken bij je huisarts.

Kort samengevat

Een hamerduim is een korte, brede duim met een vierkante nagel. Je erft hem van een van je ouders, hij doet geen pijn en je hoeft er niets mee. Het is geen kwaal maar een kenmerk, en eentje die je deelt met naar schatting 1 op de 50 mensen. Dus de volgende keer dat iemand naar je duim kijkt: je weet nu precies wat je moet vertellen.